Ở Tiểu học, hoạt động học tập trên đồ dùng, thiết bị học tập sẽ tạo môi trường học tập thuận lợi để trẻ được hợp tác làm việc với nhau, hợp tác làm việc giữa trò và thầy, trẻ được nhìn, được nghe, được nói, và nhất là được làm, đó chính là các điều kiện để trẻ được biết, hiểu, nhớ và vận dụng được kiến thức một cách sâu sắc và chắc chắn. Ở các cuộc thi giáo viên dạy giỏi… đâu đâu cũng nói đến “phải sử dụng đồ dùng dạy học”. Một phong trào dạy học như vậy thật đáng quý, nếu nó phát huy đúng tinh thần, hiệu quả đích thức và phù hợp với điều kiện của từng vùng, miền, của từng môi trường học tập của học sinh, nhất là học sinh Tiểu học. Tôi muốn nói về khía cạnh không nên sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học như là một sự “quá lạm dụng”, còn hình thức và thiếu hiệu quả, thiết thực. Chẳng hạn, để dạy phép tính “9+1 = 10”, có giáo viên cất công hái những bông hoa hồng rồi gài 9 bông hoa, gài thêm 1 bông hoa nữa lên bảng, tiếp đó lại lấy 9 que tính (bằng chiếc đũa) treo lên bảng, rồi treo tiếp 1 chiếc đũa nữa, (đấy là chưa kể có giáo viên lại phải vẽ vào tờ giấy to 9 lọ hoa với 1 lọ hoa nữa … ) . Cứ như vậy, GV còn phải dùng hết bảng phụ này đến tranh vẽ kia để sao chép lại tất cả các hình vẽ hoặc bài tập có trong SGK rồi đưa lên bảng to cho cả lớp nhìn, GV hướng dẫn HS làm bài. (Có giờ đếm được đến 10 thứ, đại loại như vậy). Thiết nghĩ, nếu GV cho HS tự lấy ra 9 que tính, thêm 1 que tính (trong hộp đồ dùng học tập của mỗi em), hoặc nơi khó khăn thì tự lấy 9 viên sỏi, thêm 1 viên sỏi (hoặc hạt nhãn, vải… gì đó cũng được), và nhất là ở giai đoạn phép tính trong phạm vi 10 – cuối năm học – thì chỉ cần như thế, kết hợp HS tự đọc SGK, các em sẽ hiểu và tự làm được phép tính 9 + 1 = 10.

            Gần đây, có một số giáo viên thích dùng các phương tiện hiện đại hơn để dạy học ở Tiểu học, như dùng máy chiếu qua đầu, dùng máy chiếu đa năng, dùng máy vi tính… Điều đó có thể là tốt. Chúng tôi chưa có dịp tìm hiểu sâu về các loại hình dạy học này, song cũng cảm thấy còn thấy băn khoăn khi được dự vài giờ có sử dụng các phương tiện đó. Nếu chỉ dùng máy chiếu để “tải” các hình vẽ, đề bài toán hoặc bài chữa của GV… lên màn hình thì có thể cho HS tự xem hình trong SGK (Vốn đã được vẽ đẹp và chính xác), HS tự tri giác đề toán trong SGK (đó là ngôn ngữ viết chuẩn rồi), hoặc được tự chữa bài làm của mình (thay vì phải xem cô giáo chữa bài của bạn ở trên màn hình)…

            Tôi mong muốn khi sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học hiện đại để dạy học ở Tiểu học, GV hãy thận trọng hơn, khai thác hết tính ưu việt của nó, và trong bất cứ sử dụng hình thức tổ chức dạy học nào, cũng phải nhằm tác động tích cực tới người học. 

                                                                                    AN THI ( Hà Nội )

Chuyện dạy và học toán ở tiểu học- Những bài viết trên báo Toán Tuổi thơ 2002-2007.

Thầy giáo Nguyễn Áng (Sở GDĐT Hà Nội) kể và tập hợp.